Class 12 Economics

समाजवादी अर्थतन्त्र भनेको के हो ?

(What is socialist economy ?)

उत्पादन सम्भाव्यता वक्रको अवधारणाको सचित्र व्याख्या गर्नुहोस् ।

Explain concept of production possibility curve with diagram.

अथवा (Or)

पूँजीवादी अर्थतन्त्र भनेको के हो ? यसका चार विशेषताहरुको व्याख्या गर्नुहोस् ।

What is capitalist economy ? Explain its four features.

छनौट भनेको के हो ? (What is choice ?)

श्रम विशिष्टीकरण भनेको के हो ? यसका कुनै चार बेफाइदाहरू व्याख्या गर्नुहोस् । 
What is labour specialization ? Explain its any four disadvantages.

अथवा (Or)

 नेपालले अंगालेको आर्थिक प्रणाली कुन हो ? त्यसका कुनै चार विशेषताहरूको व्याख्या गर्नुहोस् । [१+४]
What is the economic system adopted by Nepal ? Explain any four features.

छनौटको समस्या उत्पन्न हुनका कुनै दुई कारणहरू उल्लेख गर्नुहोस् ।
Mention any two causes to arise problem of choice.

पुँजीवादी र समाजवादी अर्थतन्त्रबिचको कुनै पाँचवटा भिन्नताहरू वर्णन गर्नुहोस् । 
Describe any five differences between capitalist and socialist economy.

अथवा (Or)

श्रम विभाजन भनेको के हो ? यसका कुनै चार फाइदाहरूको व्याख्या गर्नुहोस् । 
What is division of labour ? Explain its any four advantages.

अर्थशास्त्रमा अवसर लागतको अर्थ उदाहरणसहित लेख्नुहोस् ।
Write the meaning of opportunity cost in economics with example.

साफ्टा अन्तर्गतका कुनै दुई सदस्य देशको नाम लेख्नुहोस् ।
Write any two member country of SAFTA.

उत्पादन सम्भाव्यता वक्र अवधारणाको तालिका र रेखाचित्रद्वारा वर्णन गर्नुहोस् ।
Explain the concept of production possibility curve with the help of a table and diagram.

अथवा (Or)

विशिष्टीकरण र गुणात्मक उत्पादनका लागि श्रम विभाजन किन उपयोगी छ ? उपयुक्त उदाहरणसहित व्याख्या गर्नुहोस् ।
Why is division of labour useful for specialisation and qualitative production? Explain with suitable examples for each.

यदि कुल आय फलन \( 5Q - 20Q^2 \) छ भने सिमान्त आय फलन पत्ता लगाउनुहोस् ।

(If total revenue function is \( 5Q - 20Q^2 \). Find marginal revenue function.)

प्रगतिशील कर र प्रतिगामी करको कुनै दुई भिन्नता लेख्नुहोस् ।

(Write any two difference between progressive and regressive taxes.)

नाफाको अनिश्चितता बहन सिद्धान्तको व्याख्या गर्नुहोस् । यसका कमजोरीहरु उल्लेख गर्नुहोस् .

Explain the uncertainty bearing theory of profit. Mention its weakness.

दिइएको तालिकाको आधारमा तलका प्रश्नहरुको उत्तर दिनुहोस् । 

Answer the following questions based on the given table.

(I) दिइएको तालिका पूरा गर्नुहोस् । (Complete the given table.)

(II) पूरा गरिएको तालिकाबाट औसत र सीमान्त आय रेखा खिच्नुहोस् । (Draw average and marginal revenue curve from the completed table.)

मानौं लागतफलन \( \text{TC} = 75 + 9Q^2 \)र माग फलन \( P = 150 - 6Q \) छ । नाफा अधिकतम हुने उत्पादन र मूल्य पत्ता लगाउनुहोस् ।

Let cost function \( \text{TC} = 75 + 9Q^2 \)and demand function \( P = 150 - 6Q \). Find profit maximizing output and price and maximum profit.

यदि कुनै एउटा फर्मको कूल आय: 7Q² - 8Q + 30 र कूल लागत 6Q² - 10Q + 20 भए कूल नाफा पत्ता लगाउनुहोस् ।
If the total revenue of a firm is 7Q² - 8Q + 30 and total cost is 6Q² - 10Q + 20, then find the total profit.

नाफाको जोखिम वहनता सिद्धान्तको व्याख्या गर्नुहोस् । यसका आलोचनाहरू के के हुन् ?
Explain the risk bearing theory of profit. What are its criticisms ?

दिइएको तालिकाको आधारमा तलका प्रश्नहरूको उत्तर दिनुहोस् । 

Answer the following questions based on the given table.

(क) दिइएको तालिका पुरा गर्नुहोस् । (Complete the given table.)

(ख) पुरा गरिएको तालिकाबाट औसत आय र सिमान्त आय वक्ररेखा खिच्नुहोस् । (Draw AR and MR curves from the completed table.)

मानौ लागत फलन (TC) = Q² + 8Q + 4 र मागफलन (P) = 20 - Q छ । सन्तुलित अवस्थाको उत्पादन र मूल्य पत्ता लगाउनुहोस् । 
Let, cost function (TC) = Q² + 8Q + 4 and demand function (P) = 20 - Q. Find output and price at equilibrium level.

दिइएको तालिकाको आधारमा तलका प्रश्नहरूको उत्तर दिनुहोस् । 

Answer the following questions based on the given table.

यदि सातौं र आठौं एकाई वस्तु उत्पादन गर्दा कुल लागत क्रमश: रु. ६२४ र रु. ७२७ लाग्छ भने आठौं एकाई वस्तु उत्पादन गर्दाको सिमान्त लागत पत्ता लगाउनुहोस् ।
If total cost of producing 7th and 8th unit of goods are Rs. 624 and Rs. 727 respectively, find marginal cost of producing 8th unit of goods.

व्याजको शास्त्रीय सिद्धान्तको व्याख्या गर्नुहोस् । 
Explain the classical theory of interest.

दिइएको तालिकाको आधारमा तलका प्रश्नहरूको उत्तर दिनुहोस् । 

Answer the following questions based on the given table.

(I) दिइएको तालिका पूरा गर्नुहोस् । (Complete the given table.)

(II) पूरा गरिएको तालिकाबाट कुल परिवर्तनशील र कुल लागत वक्ररेखाहरू खिच्नुहोस् ।

Draw total variable and total cost curves from the completed table.

मानौ लागत फलन (TC) = 60 + 7Q² र आय फलन (TR) = 120Q - 5Q² छ। सन्तुलित अवस्थाको उत्पादन र नाफा पत्ता लगाउनुहोस् । [३+२]
Let cost function (TC) = 60 + 7Q² and revenue function (TR) = 120Q - 5Q². Find out equilibrium level of output and profit.

दिइएको तालिकाको आधारमा निम्न प्रश्नहरूको उत्तर दिनुहोस् । 

Answer the following questions based on the given table.

(I) माथिको तालिका पूरा गर्नुहोस् । (Complete the above table.)

(II) पूरा गरिएको तालिकाबाट कुल, औसत र सिमान्त आय वक्ररेखाहरू खिच्नुहोस् ।

Draw total, average and marginal revenue curves from the completed table.

(III) बजार संरचनाको पहिचान गर्नुहोस् ।

Identify the structure of market.

यदि एउटा व्यापारिक फर्मले प्रति एकाइ मूल्य रु. ३० का दरले २५ एकाइ स्याउ बिक्री गरेको छ भने सूत्रको प्रयोग गरी कुल आय पत्ता लगाउनुहोस् ।
If a business firm sells 25 units of apple at per unit price Rs. 30, find Total Revenue by using formula.

स्थिर लागत र परिवर्तनशील लागत अवधारणाको उदाहरणसहित वर्णन गर्नुहोस् । स्थिर लागत र परिवर्तनशील लागतका कुनै तीन भिन्नताहरू उल्लेख गर्नुहोस् । 
Describe the concept of fixed cost and variable cost with example. Mention any three differences between fixed and variable cost.

एकाधिकारी फर्मको माग फलन र लागत फलन क्रमश: P=132−Q and TC=30+20Q+3Q² छ । सिमान्त आय र सिमान्त लागत फलन पत्ता लगाइ नाफा अधिकतमका लागि मूल्य र उत्पादनको गणना गर्नुहोस् ।
The demand function and cost function of a monopoly firm are P=132−Q and TC=30+20Q+3Q². Find MR and MC functions and calculate price and output that maximizes profit.

दिइएको तालिकाको आधारमा तल सोधिएका प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् । 

Answer the following question based on given table.

i. दिइएको तालिका पुरा गर्नुहोस् । (Complete the given table.)

ii. पुरा गरिएको तालिकाबाट कुल आय, सिमान्त आय र औसत आय वक्र बनाउनुहोस् ।

Draw diagram of TR, MR and AR from the completed table.

पूर्ण प्रतिस्पर्धा बजारमा अल्पकालीन सन्तुलनको सचित्र व्याख्या गर्नुहोस् ।
Describe about the short-run equilibrium under perfect competition with diagram.

पूँजी बजार भनेको के हो ? (What is capital market ?)

मौद्रिक नीति भनेको के हो ? यसका प्रकारहरु व्याख्या गर्नुहोस् ।

What is monetary policy ? Explain its types.

देशको आर्थिक विकासमा सरकारी खर्च किन उपयोगी छ ? कारणहरुको व्याख्या गर्नुहोस् ।

Why government expenditure is useful for the economic development of a country ? Explain the reasons.

वाह्य ऋण भनेको के हो ? (What is external borrowing ?)

स्वतन्त्र व्यापार र संरक्षण व्यापारको कुनै एक भिन्नता लेख्नुहोस् ।
Write any one difference between free trade and protection trade.

देशको आर्थिक विकासमा बैंकिङ प्रणालीको कुनै पाँच भूमिकाहरूको व्याख्या गर्नुहोस् । 
Explain any five roles of banking system in the economic development of the country.

कुन बैंकलाई अन्तिम ऋणदाता भनिन्छ ? (Which bank is called lender of last resort ?)

मुद्रा बजार र पुँजी बजारबिचको कुनै एउटा भिन्नता उल्लेख गर्नुहोस् ।
State any one difference between money market and capital market.

प्रत्यक्ष करको कुनै पाँचवटा विशेषताहरू वर्णन गर्नुहोस् । 
Describe any five features of direct tax.

विस्तारकारी मौद्रिक नीतिको परिभाषा दिनुहोस् ।
Define expansionary monetary policy.

चालु खर्चको अर्थ लेख्नुहोस् । (Write the meaning of current expenditure.)

नेपालमा बैङ्कहरूको वर्गीकरणको वर्णन गर्नुहोस् । (Describe the classification of banks in Nepal.)

असल कर प्रणालीका विभिन्न विशेषताहरूको प्रयोगबारे व्याख्या गर्नुहोस् ।
Explain the application of various qualities of good tax system.

सापेक्ष गरिबीको परिभाषा दिनुहोस् । (Define relative poverty.)

नेपालमा बढ्दो असमानताका कारणहरुको समीक्षा गर्नुहोस् ।

Evaluate the causes of increasing inequality in Nepal.

असमानता घटाउने कुनै दुई उपायहरू उल्लेख गर्नुहोस् ।
Mention any two measures to reduce inequality.

नेपालमा बढ्दो बेरोजगारीका कुनै पाँच कारणहरूको मूल्याङ्कन गर्नुहोस् । 
Evaluate any five causes of increasing unemployment in Nepal.

मानव विकासका कुनै दुईवटा सूचकहरू उल्लेख गर्नुहोस् ।
Mention any two indicators of human development.

तपाईं गाउँमा वस्तु हुन्छ । यदि गाउँपालिकाले तपाईंलाई रोजगारी सृजनाका लागि कुनै पाँच सुधारात्मक कार्यहरूमा सुभाव माग्यो भने कस्ता सुभावहरू दिनुहुन्छ ? व्याख्या गर्नुहोस् । 
You are residing in a village. If you are asked to advise by the Rural Municipality to suggest for employment generation, what kinds of five activities would you suggest for the improvement your village to generate employment. Explain.

मानव विकास सूचक भनेको के हो ? (What is human development index?)

नेपालले अरू देशमा निर्यात गर्ने कुनै दुई वस्तुहरू उल्लेख गर्नुहोस् ।
State any two items that Nepal exports to other countries.

नेपालले विश्वव्यापार सङ्गठनबाट लिन सक्ने कुनै दुई फाइदाहरू उल्लेख गर्नुहोस् ।
Mention any two advantages that Nepal can get from WTO.

बेरोजगारी भनेको के हो ? नेपालमा बेरोजगारी घटाउन के कस्तो प्रभावकारी कदम चाल्नुपर्छ ? व्याख्या गर्नुहोस् । [१+४]
What is unemployment? What steps should be effective to minimize the unemployment situation in Nepal? Explain.

वैदेशिक रोजगारीका केही फाइदाहरू छन् । तर अर्थतन्त्रमा वैदेशिक रोजगारीका समस्या तथा नकारात्मक प्रभावहरू पनि देखा परेका छन् । यस सन्दर्भमा नेपालको अर्थतन्त्रमा पर्ने कुनै चार दीर्घकालीन प्रभावहरूको मूल्याङ्कन गर्नुहोस् ।
Foreign employment has some benefits. But it is observed that foreign employment is creating number of problems or negative effect in the economy. In this context, evaluate any four effects in the long term economic development of Nepal.

अथवा (Or)

नेपालको सन्दर्भमा उपयुक्त कुनै चार दिगो विकासका लक्ष्यहरूको उदाहरणसहित मूल्याङ्कन गर्नुहोस् ।
Evaluate any four sustainable development goals relevant to Nepalese context with example.

विश्व व्यापार संगठनको कुनै दुई उद्देश्यहरु उल्लेख गर्नुहोस् ।

(Mention any two objectives of World Trade Organization.)

नेपालको वर्तमान योजनाको राष्ट्रिय लक्ष्यको व्याख्या गर्नुहोस् ।

(Explain the national goal of current plan of Nepal.)

दिगो विकासको कुन लक्ष्य सम्मानजनक श्रमसँग सम्बन्धित छ ?

(Which goals of sustainable development is related to decent work ?)

नेपालको चौधौँ योजनाका उपलब्धिहरुको समीक्षा गर्नुहोस्।

Review the achievements of 14th plan of Nepal.

नेपालको वैदेशिक व्यापारको दिशाबारे लेखाजोखा गर्नुहोस् ।

Examine the direction of Nepalese foreign trade.

अथवा (Or)

"नेपालमा गरिबी घटाउन विप्रेषणले प्रमुख भूमिका खेलेको छ।" पुष्टि गर्नुहोस् ।

"Remittance plays vital role to reduce poverty in Nepal." Justify.

SAFTA को कुनै दुई सिद्धान्तहरू लेख्नुहोस् । (Write any two principles of SAFTA.)

नेपालमा विप्रेषणका कुनै दुई फाइदाहरू उल्लेख गर्नुहोस् ।
Mention any two advantages of remittance in Nepal.

दिगो विकासको कुन लक्ष्य लैङ्गिक समानतासँग सम्बन्धित छ ?
Which goal of sustainable development is related to gender equality ?

नेपालको वर्तमान योजनाको कुनै दुई राष्ट्रिय उद्देश्य र कुनै तीन राष्ट्रिय रणनीतिहरूको वर्णन गर्नुहोस् । 
Describe any two national objectives and any three national strategies of current plan of Nepal.

नेपालको सन्दर्भमा सरकारी आयका स्रोतहरूको व्याख्या गर्नुहोस् । 
Explain the source of government revenue in reference to Nepal.

नेपालको वैदेशिक रोजगारीका फाइदा तथा बेफाइदाहरूको लेखाजोखा गर्नुहोस् । 
Examine the advantages and disadvantages of foreign employment of Nepal.

अथवा (Or)

नेपालको वैदेशिक व्यापारको प्रमुख समस्याहरूको मूल्याङ्कन गर्नुहोस् ।
Evaluate the major problems of Nepalese foreign trade.

राष्ट्रहरूबिचको व्यापारको विश्वव्यापी नियमहरूसँग सम्बन्धित अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाको नाम दिनुहोस् ।
Name the international organisation dealing with global rules of trade between nations.

सोह्रौं योजनाको कुनै दुईवटा उद्देश्यहरू लेख्नुहोस् ।
Write any two objectives of sixteenth plan.

कुन दिगो विकास लक्ष्यले सबैका लागि पानी र सरसफाइको उपलब्धता तथा दिगो व्यवस्थापन सुनिश्चित गर्दछ ?
Which sustainable development goal ensures availability of water and sanitation for all ?

नेपालका लागि वैदेशिक रोजगारी किन उपयोगी छ ? कुनै पाँचवटा कारणहरू व्याख्या गर्नुहोस् । 
Why is foreign employment useful for Nepal ? Explain any five reasons.

स्वतन्त्र व्यापार भनेको के हो ? विकासोन्मुख देशहरू स्वतन्त्र व्यापारको विस्तारबाट सधैं लाभान्वित हुन किन सक्दैनन् ? व्याख्या गर्नुहोस् । 
What is free trade ? Why are developing countries not always benefited from the expansion of free trade ? Explain.

नेपालमा बढ्दो व्यापार घाटाका कारणहरूको मूल्याङ्कन गर्नुहोस् । 
Evaluate the causes of increasing trade deficit in Nepal.

अथवा (Or)

नेपालको पन्ध्रौं आवधिक योजनाको उपलब्धि मूल्याङ्कन गर्नुहोस् । 
Evaluate the achievement of fifteenth periodic plan of Nepal.

वर्तमान योजनाका कुनै पाँच प्राथमिकताहरूको वर्णन गर्नुहोस् ।
Describe any five priorities of current plan of Nepal.

तथ्याङ्क शास्त्रको कुनै दुई सीमाहरु लेख्नुहोस् ।

(Write any two limitations of statistics.)

द्वितीय तथ्याङ्क भन्दा प्राथमिक तथ्याङ्कलाई किन बढी विश्वासयोग्य मानिन्छ ?

(Why primary data is more reliable than secondary data ?)

यदि प्रथम र तृतीय चतुर्थांशहरुको फरक र योगफल क्रमशः २० र ४८ भए चतुर्थक विचलन गुणांक पत्ता लगाउनुहोस् ।

(If the difference and sum of first quartile and third quartile are 20 and 48 respectively. Find the coefficient of quartile deviation.)

मानौँ विद्यार्थीहरुको दुई समूहको तथ्याङ्क यस प्रकार छ : 

Suppose two group of students are the following data :

a) प्रत्येक समूहको स्तरीय विचलन र विचरणको गुणाङ्क पत्ता लगाउनुहोस् ।

Find the standard deviations and coefficient of variation of each group.

b) कुन चांही समूहमा बढी स्थिरता छ ? प्रष्ट पार्नुहोस् ।

Which one of the group is more consistency ? Justify your answer.

अथवा (Or)

दिइएको तथ्याङ्कबाट पाश्चेको मूल्य सूचकाङ्क पत्ता लागाउनुहोस् र नतिजाको व्याख्या गर्नुहोस् । 

Find the Paasche's price index number from the given data and interpret the result.

दिइएको तालिकाको आधारमा तलका प्रश्नहरुको उत्तर दिनुहोस् । 

Answer the following questions based on the given table.

(क) दिइएको तालिका पूरा गर्नुहोस् । (Complete the given table.)

(ख) पूरा गरिएको तालिकाका आधारमा औसत र सिमान्त लागत वक्र खिच्नुहोस् ।

Draw average and marginal cost curves based on the completed table.

बहुवचनको रूपमा तथ्याङ्कशास्त्र भनेको के हो ?
What is statistics in plural sense ?

ट्र्याइंक संकलन गर्ने संगणना विधिभन्दा नमुना छनौट विधि किन बढी मितव्ययी मानिन्छ ? कुनै एक कारण उल्लेख गर्नुहोस् ।
Why sampling method of collecting data is more economical than census method ? Mention any one reason.

यदि मध्यका = २३ र बहुलक = २५ छ भने अङ्कगणितीय मध्यक पत्ता लगाउनुहोस् ।
If median = 23 and mode = 25, find the value of arithmetic mean.

तालिकामा प्रस्तुत गरिएको दुई उस्तै कम्पनीहरू X र Y को औसत ज्याला दर र स्तरीय विचलनका आधारमा तल सोधिएका प्रश्नहरू हल गर्नुहोस् । 

Solve the following questions based on the average wage rates and standard deviations of two similar companies X and Y as represented in the table.

(क) प्रत्येक कम्पनीको विचरणको गुणाङ्क पत्ता लगाउनुहोस् ।

Find the coefficient of variation for each company.

(ख) कुन कम्पनीको ज्याला दरमा बढी एकरूपता देखिन्छ र किन ? कारण दिनुहोस् ।

Which company's wage rate is more consistent and why ? Give reason. 

अथवा (Or)

तलको तथ्याङ्कबाट लेस्पेयेरको विधिद्वारा सूचकाङ्क पत्ता लगाउनुहोस् र नतिजाको व्याख्या गर्नुहोस् । 

Find the index number by using Laspeyre's method from the following data and interpret the result.

एक वचनको रूपमा तथ्याङ्कशास्त्रको परिभाषा दिनुहोस् ।
Define statistics in a singular sense.

अनुसन्धान कार्यमा द्वितीय तथ्याङ्कभन्दा प्राथमिक तथ्याङ्कलाई किन प्राथमिकता दिइन्छ ? कुनै एक कारण उल्लेख गर्नुहोस् ।
Why is primary data preferred over secondary data in research work ? Mention any one reason.

यदि तथ्याङ्कीय श्रेणीको सबैभन्दा ठूलो र सबैभन्दा सानो पदको मानको भिन्नता र जोडफल क्रमश: २५ र ८५ भए विस्तारको गुणाङ्कको नतिजा व्याख्या गर्नुहोस् ।
Interpret the result of coefficient of range if difference and sum of largest and smallest value of series are 25 and 85 respectively.

दिइएको तथ्याङ्कबाट स्तरीय विचलन पत्ता लगाई नतिजाको व्याख्या गर्नुहोस् । 

Find the Standard Deviation from the given data and interpret the result.

अथवा (Or)

तलको तथ्याङ्कबाट पाशेको विधिद्वारा मूल्य सूचकाङ्क पत्ता लगाउनुहोस् र नतिजाको व्याख्या गर्नुहोस् । 

Find the index number by using Paasche's method from the following data and interpret the result.

प्राथमिक तथ्याङ्क भनेको के हो ? (What is Primary Data?)

तलको तथ्याङ्कबाट विस्तार पत्ता लगाउनुहोस् ।
Find the Range from the following data.
X = 2, 4, 6, 8, 10, 12

यदि Σfm, Σf र प्रमाप विचलन SD क्रमश: ४००, १० र २५ भए प्रमाप विचलन गुणाङ्क पत्ता लगाउनुहोस् ।
If Σfm, Σf and S.D. are 400, 10 and 25 respectively, find coefficient of S.D.

तलको तथ्याङ्कबाट मध्यकको उपयोग गरी मध्यक विचलन र यसको गुणाङ्क गणना गर्नुहोस् ।

Calculate the mean deviation and its coefficient using mean from the following data.

अथवा (Or)

लेस्पेयेर विधिको उपयोग गरी दिइएको तथ्याङ्कबाट मूल्य सूचकाङ्क पत्ता लगाउनुहोस् र परिणामको विश्लेषण गर्नुहोस् ।

Find price index number by using Laspeyre's method and analyze the result on the basis of given data.)