Class 10 Computer Scienceकक्षा १० कम्प्युटर विज्ञान — SEE notes & solutions

(क) दूरसञ्चार भनेको के हो ?
What is telecommunication?

उपयुक्त प्राविधिक शब्द लेख्नुहोस् :
Write appropriate technical term for the following

(क) WWW मा निर्दिष्ट keyword हरूको आधारमा डकुमेन्टहरू खोज्ने वेबसाइटहरू ।
The websites that search documents for specified keywords in WWW.

(ख) डिजिटल संसारमा अन्तरक्रियाको छाप ।
The recording of interaction with the digital world.

पूरा रूप लेख्नुहोस् :
Write the full form of the following: 

(क) UPS
(ख) VR

(ख) 'साइबर कानुन' लाई परिभाषित गर्नुहोस् । साइबर नैतिकताको कुने एक-एक ओटा गर्न हुने र नहुने कार्यहरूको सूची तयार पार्नुहोस् ।
Define cyber law. List any one-one do's and don'ts of cyber ethics.

(च) 'डाटाबेस' भनेको के हो ? MS-Access मा प्रयोग हुने कुने दुईओटा data types लेख्नुहोस् ।
What is database? Name any two data types used in MS-Access.

निर्देशन अनुसार रूपान्तर र हिसाब गर्नुहोस् : 
Convert/Calculate as per the instruction:
i) (1503)₈ = (?)₁₆              ii) (101000101)₂ = (?)₈
iii) (1010 + 1101)₂ - (110) ₂      iv) (100111)₂ ÷ (110)₂

क) अनगाइडेड मेडिया भनेको के हो ?
What is unguided media?

क) नेटवर्क टोपोलोजीलाई परिभाषित गर्नुहोस् । Star टोपोलोजीको रेखाचित्र कोर्नुहोस् ।
Define network topology. Sketch a drawing of star topology.

ख) कम्प्युटर नैतिकताको कुनै चार आज्ञाहरू लेख्नुहोस् ।
Write any four commandments of computer ethics

ग) कम्प्युटर सुरक्षाका खतराहरू के के हुन् ? सुरक्षाका खतराहरूबाट जोगाउने कुनै दुई उपायहरू उल्लेख गर्नुहोस् ।
What are the computer security threats? Mention any two measures to protect from security threats.

छ) "प्राइमरी की" भनेको के हो ? यसका कुनै दुईओटा फाइदाहरू उल्लेख गर्नुहोस् ।
What is Primary Key? Give any two benefits of it.

उपयुक्त प्राविधिक शब्द लेख्नुहोस् :
Write appropriate technical term for the following:

(क) इन्टरनेटको प्रयोगबाट सामान खरिद विक्री गर्ने
Buying and selling of goods through Internet.

(ख) डेटाको अतिरिक्त प्रतिलिपि बनाउने प्रक्रिया
Process of making an extra copy of data. (२×१=२)

पूरा रूप लेख्नुहोस् :
Write the full form of the following:

(क) GPS      (ख) WAP 

(क) उदाहरणसहित LAN र WAN बिचका कुनै दुई भिन्नता लेख्नुहोस् ।
Write any two differences between LAN and WAN with examples.

(ग) एम.एस.एक्सेसमा टेबल सृजना गर्ने कुने दुई विधाहरू उल्लेख गर्नुहोस् ।
Write any two methods of creating table in MS-Access.

(ज) रिपोर्टलाई परिभाषित गर्नुहोस् । DBMS मा रिपोर्ट बनाउन किन आवश्यक छ ?
Define a report. Why is it necessary to create a report in DBMS?

(झ) Query भनेको के हो ? Action query का प्रकारहरू उल्लेख गर्नुहोस् ।
What is query? Mention the different types of Action query.

तलका प्रश्नहरूको उत्तर लेख्नुहोस् :
Answer the following questions.
(क) कने एक कोठाको लम्बाइ, चौडाइ र उचाइ माग्गी उक्त कोठाको आयतन र परिमित पत्ता लगाउने व्यवसिक प्रोग्राम लेख्नुहोस् । Function procedure प्रयोग गरी परिमित र Sub procedure प्रयोग गरी आयतन पत्ता लगाउनुहोस् । (४)
Write a program in QBASIC that asks length, breadth and height of room and calculate its perimeter and volume. Create a Function procedure to calculate perimeter and Sub procedure to calculate the volume.
[HINT: Volume = L×B×H and perimeter = 2(L+B)]

(ख) एउटा sequential डाटा फाइल "std.dat" मा केही विद्यार्थीहरूको नाम, रोल नं. र क्रमश: अंग्रेजी, नेपाली, गणित र कम्प्युटर विषयका अङ्कहरू भण्डारण गारेका छन् । कम्प्युटर विषयमा ४० भन्दा बढी अङ्क प्राप्त गरेका विद्यार्थीहरूका सम्पूर्ण विवरणहरू प्रदर्शन गर्ने प्रोग्राम लेख्नुहोस् । (४)
Write a program to read data from the sequential data file name "std.dat" which contains student's name, roll no. and marks of English, Nepali, Maths, and Computer of few students. Display the result with all the information of those students whose marks in computer is more than 40.

झ) निम्न तालिका संरचनाबाट रेकर्ड र फिल्ड पहिचान गर्नुहोस् ।
Identify a record and field from the following table structure:

क) कुनै एउटा कोठाको लम्बाइ, चौडाइ र उचाइ मागी उक्त कोठाको क्षेत्रफल र आयतन पत्ता लगाउने प्रोगाम क्युबेसिक भाषाको प्रयोग गरी लेख्नुहोस् । क्षेत्रफल गणना गर्न User Defined Function र आयत गणना गर्न Sub Program बनाउनुहोस् । 
Write a program in QBASIC that asks length, breadth and height of room and calculate its area and volume. Create a User Defined Function to calculate Area and Sub Program to calculate the Volume.
[Hint: Area = LxB and Volume = LxBxH]

ख) "EMP.DAT" sequential data file मा कर्मचारीको name, address, gender र salary भण्डारण गरिएको छ । ६०००० भन्दा बढी तलब भएका कर्मचारीहरूको सबै जानकारी देखाउने एउटा QBASIC प्रोगाम लेख्नुहोस् । (४)
Employee's name, address, gender and salary are stored in the "EMP.DAT" sequential data file. Write a QBASIC program that displays all information about personnel whose salaries exceed 60000.

प्रयोगकर्तालाई Principle, Rate र Time इनपुट गर्न लगाई ब्याज निकाल्ने एउटा प्रोग्राम 'सि' ल्याङ्गवेजमा लेख्नुहोस् ।
Write a program in 'C' language to find simple interest where user need to input Principle, Rate and Time. 

अथवा (Or)

C language को प्रयोग गरी दिइएको अनुक्रमको योगफलसहित देखाउने प्रोग्राम लेख्नुहोस् । 1,2,3,4 , ........ दशौँ पदसम्म ।
Write a program in 'C' language to display the series with their sum. 1,2,3,4, ........ up to 10th term.

(ङ) Qbasic मा भएका procedures हरू सूचीकृत गर्नुहोस् ।
List the procedures of Qbasic.

(च) DBMS को कुनै दुई उदाहरणसहित परिभाषा दिनुहोस् ।
Define DBMS with any two examples.

(ज) Select Query भनेको के हो ? एउटै अपरेसनमा धेरै रेकर्डहरू परिवर्तन वा हटाउन कुन query प्रयोग गर्नुहुन्छ ?
What is select query? Which query do you use to make changes or removes many records in one operation?

(क) FUNCTION procedure प्रयोग गरी सतहको क्षेत्रफल र SUB procedure प्रयोग गरी सिलिन्डरको आयतन गणना गरी प्रिन्ट गर्ने प्रोग्राम लेख्नुहोस् । 
[SA = 2πr(h + r), V= πr²h]
Write a program to calculate and print the surface area of cylinder using FUNCTION procedure and the volume of cylinder using SUB procedure.

(ख) "Record.txt" नामको sequential data file बाट विद्यार्थीहरूको विवरण पढ्ने प्रोग्राम लेख्नुहोस् । जसबाट Gender 'M' भएको र Maths विषयका प्राप्ताङ्क 27 भन्दा कम भएका विद्यार्थीहरूको मात्र विवरण देखाउनुहोस् । फाइलमा Name, Gender, English, Nepali र Maths भन्ने फिल्डहरू छन् । (४)
Write a program to read student information from a sequential data file named "record.txt" and display only those records where the gender is 'M' and the Maths marks are less than 27. The file contents the fields: Name, Gender, English, Nepali and Maths.

 मोबाइल मार्फत गरिने व्यापारलाई के भनिन्छ ?
What is the business done through the mobile?

Ms-Access मा कुन डाटा टाइपले जन्म मितिलाई store गर्न अनुमति दिन्छ ?
Which data type is used to store date of birth in MS-Access?

उपयुक्त प्राविधिक शब्द लेख्नुहोस् : 
Write appropriate technical term for the following:

क) अनाधिकृत प्रयोगकर्ताहरूबाट कम्प्युटर प्रणालीलाई जोगाउन प्रयोग गरिने वर्णहरूको गोप्य समूह ।
A secret group of characters used to protect computer system from unauthorized users.

ख) कम्प्युटर प्रणालीद्वारा बनाइएको एक कृत्रिम वातावरण जुन वास्तविक देखिन्छ ।
An artificial environment created by a computer system that appears real.

पुरा रूप लेख्नुहोस् (Write the full form of the following): 
(i) URL      ii) STP

च) एम्.एस्.एक्सेसको कुनै चार विशेषताहरू उल्लेख गर्नुहोस् ।
List any four features of MS-Access.

(ख) Social media भनेको के हो ?
What is social media?

(ख) साइबर कानुन र साइबर अपराध भनेको के हो ?
What is cyber law and cyber-crime?

(झ) Form को परिभाषा दिनुहोस् र यसका कुनै दुई प्रयोग लेख्नुहोस् ।
Define Form and write any two uses of it. 

(ङ) KILL statement को Syntax लेख्नुहोस् ।
Write the syntax of KILL statement.

च) C-language मा प्रयोग हुने कुने दुईओटा keywords लेख्नुहोस् ।
Write any two keywords used in C-language.

तल दिइएको प्रोग्रामको आउटपुट लेखी Dry Run टेबलमा देखाउनुहोस् : 

Write down the output of the given program and show them in dry run table:
DECLARE SUB Display (T$)
T$="COMPUTER"
CALL Display (T$)
END

SUB Display (T$)
  FOR C=1 TO LEN (T$) STEP 2
    D$=MID$ (T$,C,1)
    PRINT D$;
  NEXT C
END SUB

तल दिइएको प्रोग्राममा रहेका गल्तीहरूलाई सच्याएर पुनः लेख्नुहोस् : 

Rewrite the given program after correcting the bugs:
REM to add record in an existing file.
OPEN "student.dat" FOR OUT AS #2
TOP:
INPUT "Enter Name, Class and Roll No."; SName$, C, RN
INPUT#2, SNames$,C,RN
INPUT "More records"; Y$
IF UCASE$(Y$)="Y" THEN GOTO POP
CLOSE #2
STOP

तल दिइएको प्रोग्रामलाई अध्ययन गरी दिइएका प्रश्नहरूको उत्तर दिनुहोस् : 
Study the following program and answer the given questions.
DECLARE FUNCTION COUNT (A$)
CLS
INPUT "Enter any word";W$
END

FUNCTION COUNT (A$)
  B=LEN(A$)
  C=0
  FOR i=1 TO B
    E$=MID$(C$,i,1)
    IF E$="A" OR E$="E" OR E$="I" OR E$="O" OR E$="U" THEN
    C=C+1
    END IF
  NEXT i
  COUNT=C
END FUNCTION

(क) प्रोग्राम रन गर्न main module मा छुटेको स्टेटमेन्ट लेख्नुहोस् ।
Write down the missing statement in the main module to execute the program.

(ख) माथिको प्रोग्राममा प्रयोग भएका कुने दुई string function हरू लेख्नुहोस् ।
List any two string functions used in the above program.

सी ल्याङ्गवेजको प्रयोग गरी input गारेको कुने दुई फरक अङ्कहरू मध्ये ठूलो अङ्क पत्ता लगाउने प्रोग्राम लेख्नुहोस् । (४)
Write a program in C-language to find the greatest number among any two different input numbers.

अथवा (OR)

सी ल्याङ्गवेजको प्रयोग गरी 5, 10, 15, 20, ……… १५औं पदसम्म देखाउने एउटा प्रोग्राम लेख्नुहोस् ।
Write a program in C-language to display the series 5, 10, 15, 20, ……. up to 15th terms.

 मोड्युलर प्रोग्रामिङ्ग भनेको के हो ?
What is modular programming?

C-Language को कुनै दुईओटा विशेषताहरू लेख्नुहोस् ।
Write any two features of C- language.

तल दिइएको प्रोग्रामको आउटपुट लेखी Dry run टेबलमा देखाउनुहोस् : 
Write down the output of the given program and show them in dry run table:

DECLARE FUNCTION SQN (N)
CLS
S = 0
FOR L = 1 TO 3
    READ NUM
    S = S + SQN (NUM)
NEXT L
PRINT "Sum of square" ; S
DATA 1, 4, 5
END

FUNCTION SQN (N)
  SQN = N ^ 2
END FUNCTION

तल दिइएको प्रोग्राममा रहेका गल्तीहरूलाई सच्याएर पुनर्लेखन गर्नुहोस् : 
Re-Write the given program after correcting the bugs:

DECLARE SUB Square (A)
REM to print square of a input number
CLS
GET "Enter a number"; N
Square (N)
END

SUB Square (A)
  Sq = A ^ 4
  Display "Square of a number is "; Sq
End Sub

तल दिइएको प्रोग्रामलाई अध्ययन गरी दिइएका प्रश्नहरूको उत्तर लेख्नुहोस् : 

Study the following program and answer the given questions:
DECLARE FUNCTION Count (W$)
INPUT "Enter a word"; R$
C = Count (R$)
PRINT C
END

FUNCTION Count (W$)
  FOR L = 1 TO LEN (W$)
    Ch$ = MID$ (W$, L, 1)
        IF UCASE$ (Ch$) = "K" THEN
    N = N + 1
  END IF
  NEXT L
Count = N
END FUNCTION

क) माथिको प्रोग्राममा प्रयोग भएको कुनै दुईओटा लाइब्रेरी फङ्सनहरू सूचीकृत गर्नुहोस् ।
List any two library functions used in the above program.
ख) माथिको प्रोग्रामको तेस्रो लाइनमा [C = Count (R$)] भेरियबल "C" को प्रयोग केका लागि भएको छ ?
Write the use of variable 'C' in line 3 [i.e. C = Count (R$)] given in the above program.

तल दिइएको प्रोग्रामको आउटपुट लेख्नुहोस् र Dry run table मा पनि देखाउनुहोस् । 

Write down the output of the given program and also show them in dry run table.
DECLARE SUB Series ( )
CALL Series
END

SUB Series
  N = 4
  X = 1
  DO WHILE X<>5
    PRINT N
    N = N * 10 + 4
    X = X + 1
  LOOP
END SUB

तल दिइएको प्रोग्राममा रहेका गल्तीलाई सच्याएर पुनः लेख्नुहोस् : 
Rewrite the given program after correcting the bugs:

REM to add record in an existing file
CLS
OPEN "Rec.Dat" FOR OUTPUT AS #1
SE:
  INPUT "Enter Name, Class and Roll No."; Nm$, Cl, Rn
  INPUT #2, Nm$, Cl, Rn
  INPUT "More records (Y/N)?"; Y$
  IF UCASE$(Y$)="Y" THEN GOTO SE
CLOSE "Rec.Dat"
END

तल दिइएको प्रोग्रामलाई अध्ययन गरी दिइएका प्रश्नको उत्तर दिनुहोस् :
Study the following program and answer the given questions:
DECLARE SUB Reverse$(A$)
A$="COMPUTER"
END

SUB Reverse$(A$)
  X = LEN(A$)
  FOR I = X TO 1 STEP -1
    B$ = MID$(A$, I, 1)
    C$ = B$ + C$
  NEXT I
  PRINT "Reverse word"; C$
END SUB

(क) माथि दिइएको प्रोग्राममा LEN function को कार्य लेख्नुहोस् ।
Write the function of LEN function used in the above program.
(ख) माथिको प्रोग्राममा FOR ... NEXT LOOP कति पटक कार्यान्वयन हुन्छ ?
How many times does FOR ... NEXT LOOP execute in the above program?

'C' language को प्रयोग गरी साँधिएको नम्बर जोर कि बिजोर हो भनेर पत्ता लगाउने प्रोग्राम लेख्नुहोस् । 
Write a program using 'C' language that asks a number and check whether it is odd or even.

अथवा (Or)

'C' language को प्रयोग गरी दिइएको श्रृङ्खलाः ५०, ४५, ४०, ३५,......५ सम्म देखाउने प्रोग्राम लेख्नुहोस् ।
Write a program using 'C' language to display the given series 50, 45, 40, 35,......up to 5.

(ख) Simplex Mode का दुईओटा उदाहरणहरू उल्लेख गर्नुहोस् ।
Give any two examples of simplex mode.

(ग) कुने दुई उदाहरणसहित Antivirus software परिभाषित गर्नुहोस् ।
Define Antivirus software with two examples.

(घ) आजको समयमा ट्रेडिसनल कमर्सभन्दा इ-कमर्स बढी लोकप्रिय हुनुका कुने दुई कारणहरू उल्लेख गर्नुहोस् ।
Why is e-commerce more popular than traditional commerce nowadays? Give any two reasons.

(ङ) 'ई-गभर्नेन्स' भनेको के हो ? नेपालमा अवस्थित 'ई-गभर्नेन्स' सेवाहरूको कुने दुई उदाहरणहरू दिनुहोस् ।
What is e-governance? Provide any two examples of e-governance services that exist in Nepal.

(छ) Field र Record बिच भिन्नता लेख्नुहोस् । (कुने दुई मात्र)
Write the difference between field and record. (Any two)

घ) ई-कमर्स भनेको के हो ? नेपालको कुनै दुई ई-कमर्स कम्पनीहरूको सूची बनाउनुहोस् ।
What is E-commerce? List any two E-commerce companies in Nepal.

ङ) उदाहरणसहित Artificial Intelligence लाई परिभाषित गर्नुहोस् ।
Define Artificial Intelligence with examples.

(Convert / Calculate as per the instruction):
i) (ABC)₁₆ = ( ? )₈                      ii) (435)₁₀ = ( ? )₂
iii) (101)₂ x (101)₂ = ( ? )₂          iv) (101101)₂ ÷ (101)₂

(घ) e-commerce भनेको के हो ? नेपालका कुनै दुई e-commerce कम्पनीको नाम लेख्नुहोस् ।
What is e-commerce? Write the names of any two e-commerce companies in Nepal.

(ङ) उदाहरणसहित Artificial Intelligence लाई परिभाषित गर्नुहोस् ।
Define Artificial Intelligence with examples.

निर्देशनअनुसार रूपान्तर र हिसाब गर्नुहोस् : 
Convert/Calculate as per the instruction:
i) (BCA)₁₆ = (?)₂                  ii) (422)₁₀ = (?)₂
iii) (101)₂ × (100)₂ = (?)₂        iv) (1111)₂ + (11)₂